ପୁରୀର ସ୍ବର୍ଗଦ୍ବାର ଶ୍ମଶାନରେ ସେତେବେଳେ ଦିନ ୩ଟା ବାଜିଥାଏ ।
ସବ୍ଯସାଚି ​ (୩୫), ଯିଏ କି ଆମେରିକାର ଏକ ବଡ଼ ସଫ୍ଟୱେୟାର କମ୍ପାନୀର ଭାଇସ୍ ପ୍ରେସିଡେଣ୍ଟ ଥିଲେ, ସେ ନିଜ ବିମାନରୁ ଓହ୍ଲାଇ ସିଧା ଶ୍ମଶାନକୁ ଆସିଥିଲେ । ​ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରଦିପ୍ତ ମିଶ୍ର (୭୫)ଙ୍କର ଗତ ରାତିରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।

​ସବ୍ୟସାଚିଙ୍କ ହାତରେ ଏକ ଦାମୀ ଲାପଟପ୍ ବ୍ୟାଗ୍ ଧରିଥିଲେ ଏବଂ ଆଖିରେ ରେ-ବାନ୍ ଚଷମା ପିନ୍ଧିଥିଲେ । ସେ ବହୁତ ଝାଳେଇ ଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ନିଜ ଘଣ୍ଟା ଦେଖୁଥିଲେ ।
​ସେଠାରେ “ମୋକ୍ଷ ଇଭେଣ୍ଟ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ” (ଏକ ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟିକ୍ରିୟା ସେବା ସଂସ୍ଥା) ର ତରୁଣ ଛିଡ଼ା ହୋଇଥିଲେ । ତରୁଣ ସବୁକିଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ । କାଠ ସଜା ହୋଇଥିଲା, ପୂଜାରୀଙ୍କୁ ଡକାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଦିପ୍ତ ମିଶ୍ର ଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ରଖାଯାଇଥିଲା । ​ସବ୍ୟସାଚୀ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଚାହିଁଲେ । ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଟୋପେ ଦୁଇଟୋପା ଲୁହ ଝରିପଡ଼ିଲା ।
​ସେ ତରଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ:
“ମିଷ୍ଟର ତରୁଣ , ସବୁକିଛି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି ତ? ମତେ ସନ୍ଧ୍ୟା ୬ଟାରେ ଫେରନ୍ତା ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଧରିବାକୁ ହେବ । ଆସନ୍ତାକାଲି ମୋର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଟିଂ ଅଛି । ଦୟାକରି ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ କରନ୍ତୁ ।”
​ତରୁଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ଯେଉଁ ବାପା ଏହି ପୁଅକୁ ବଡ଼ କରିଥିଲେ, ସେ କ’ଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମାତ୍ର ତିନି ଘଣ୍ଟା ସମୟ ବି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ? ​ତରୁଣ ଚୁପଚାପ୍ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇଲେ ।
ରୀତିନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ସବ୍ୟସାଚୀ ମୁଖାଗ୍ନି ଦେଲେ । ଧୂଆଁ ଆକାଶକୁ ଉଠିଲା । ​ସବ୍ୟସାଚୀ ତରୁଣଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତକୁ ନେଇ ନିଜ ଚେକ୍-ବୁକ୍ ବାହାର କଲେ । “ତରୁଣ, ଧନ୍ୟବାଦ । ତୁମେ ଭଲ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛ । ତୁମର ବିଲ୍ କେତେ? ୫୦,୦୦୦ କି ୧୦୦,୦୦୦? ମତେ ପରିମାଣ କୁହ, ମୁଁ ଏବେ ଚେକ୍ ଲେଖିଦେବି । ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ଆସିପାରିବି ନାହିଁ । ଦୟାକରି ଅସ୍ଥି ବିସର୍ଜନ କାମ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବୁଝିଦେବ।” ​ତରୁଣ ଏକ ବିଚିତ୍ର ହସ ସହ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ।”ସାର୍, ଟଙ୍କା ଦେବାର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ବିଲ୍ ଆଗରୁ ପୈଠ ହୋଇସାରିଛି।”​ସବ୍ୟସାଚୀ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ିଗଲେ । “ପୈଠ ହୋଇସାରିଛି? କିଏ ଦେଲା? ମୋ ଦାଦା ଦେଇଛନ୍ତି କି?”

​ତରୁଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
“ନା ସାର୍ । ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ପ୍ରଦିପ୍ତ ମିଶ୍ର(ଆପଣଙ୍କ ବାପା) ଆମ ଅଫିସ୍‌କୁ ଆସିଥିଲେ । ସେ ବହୁତ ଅସୁସ୍ଥ ଥିଲେ, ଠିକ୍ ସେ ଚାଲି ମଧ୍ୟ ପାରୁନଥିଲେ ।”​ସେ ଆମକୁ ପଚାରିଥିଲେ, ‘ତୁମର ପ୍ୟାକେଜ୍ କ’ଣ? ତୁମେ କ’ଣ ସବୁକିଛି ସମ୍ଭାଳିବ ଯେପରି ମୋ ପୁଅକୁ କୌଣସି ଅସୁବିଧା ନହୁଏ?’
​ଆମେ ତାଙ୍କୁ ସବୁ ବିବରଣୀ ଦେଲୁ । ସେହିଦିନ ହିଁ ସେ ଅଗ୍ରୀମ ୫୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଜମା କରିଦେଇଥିଲେ । ଏବଂ ସେ ମତେ ଏହି ଚିଠିଟି ଦେଇଥିଲେ । ସେ ମତେ କହିଥିଲେ, ‘ଯେତେବେଳେ ମୋ ପୁଅ ଆସିବ, ତାକୁ ଏହି ଚିଠିଟି ଦେବ । ଏବଂ ଯଦି ସେ ନଆସେ, ତେବେ ତୁମେ ହିଁ ମୋର ଶେଷକୃତ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବ’ ।”

​ତରୁଣ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କୁ ସେହି ଚିଠିଟି ବଢ଼ାଇ ଦେଲେ ।

ଥରୁଥିବା ହାତରେ ସବ୍ୟସାଚୀ ତାକୁ ଖୋଲିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କର ସେହି କମ୍ପିତ ହସ୍ତାକ୍ଷରରେ ଲେଖାଥିଲା:
​⸻
“ପ୍ରିୟ ସବ୍ୟସାଚୀ,
​ମୋ ପୁଅ, ମୁଁ ଜାଣେ ତୁ ବହୁତ ବ୍ୟସ୍ତ । ଆମେରିକାରେ ତତେ ନିଶ୍ୱାସ ନେବାକୁ ବି ସମୟ ମିଳୁନଥିବ । ​ମୁଁ ଜାଣେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ତୁ ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ଖବର ଶୁଣିବୁ, ତୁ ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଯିବୁ । ‘ଛୁଟି ମିଳିବ କି ନାହିଁ? ଟିକେଟ୍ ମିଳିବ ତ? ମୋ ମିଟିଂର କ’ଣ ହେବ?’ — ଏହି ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନ ତତେ ହଇରାଣ କରିବ ।
​ପୁଅ, ତୋର ସମୟ ଏବଂ ତୋ କ୍ୟାରିୟର୍ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ମୁଁ ତତେ ଏଥିପାଇଁ ବଡ଼ କରିଥିଲି ଯେପରି ତୁ ସାରା ଦୁନିଆ ଜିତିପାରିବୁ । ଜଣେ ବୁଢ଼ା ମଣିଷର ଶବ ପାଇଁ ନିଜର କ୍ଷତି କରନା । ​ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ସବୁକିଛି ଆଗୁଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଦେଇଛି । ମୁଁ ଏହି ସଂସ୍ଥାକୁ ଟଙ୍କା ଦେଇସାରିଛି । ସେମାନେ ସବୁ ବୁଝିଦେବେ । ଯଦି ତୁ ଆସିବୁ, ତେବେ ଭଲ । ଯଦି ନଆସିବୁ, ମୁଁ ଜମା ବି ରାଗିବି ନାହିଁ ।

​ମୋର କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅନୁରୋଧ…

​ଯେତେବେଳେ ପିଲାଦିନେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍କୁଲରେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଥିଲି, ମୁଁ କେବେବି ତୁମ ହାତ ଛାଡୁ ନଥିଲି ।

​ଆଜି ଯେତେବେଳେ ତୁ ମୋ ଚିତାରେ ନିଆଁ ଦେବୁ, ତୋ ହାତ ଯେପରି ନଥରେ । ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯାଅ । ତୋ ସ୍ତ୍ରୀ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବ ।
​ଇତି,
ବାବା”
⸻
​ଚିଠିଟି ପଢ଼ିବା ପରେ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ହାତରୁ ଚେକ୍-ବୁକ୍‌ଟି କାଦୁଅରେ ଖସି ପଡ଼ିଲା । ସେହି ଶ୍ମଶାନରେ, ଯେଉଁଠି କାଠ ଜଳିବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଭୁଥିଲା… ସେଠାରେ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଅହଂକାର ଏବଂ କ୍ୟାରିୟର୍‌ର ଗର୍ବ ପାଉଁଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
​ସେ ଆଣ୍ଠୁ ମାଡ଼ି ବସିପଡ଼ିଲେ ।
“ବାବା…! ମତେ କ୍ଷମା କରିଦିଅ ବାବା!” ସବ୍ୟସାଚୀ ତରୁଣଙ୍କର ଗୋଡ଼ ଧରି ପକାଇଲେ ।”ତରୁଣ, ମୁଁ ଆମେରିକା ଫେରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ! ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ପାଖରେ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ! ମୁଁ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କଲି, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ଜଣେ ଭିକାରୀ ହୋଇଗଲି! ମୋ ବାପା ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମୋ ମିଟିଂ କଥା ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ… ଆଉ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଶେଷକୃତ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ଚୁକାଉଥିଲି?” ​ସେଦିନ ସବ୍ୟସାଚୀ ନିଜ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ସେ ସାରା ରାତି ସେହି ଜଳୁଥିବା ଚିତା ସାମ୍ନାରେ ବସି ରହିଲେ ।

​କାରଣ ଶେଷରେ ସେ ବୁଝିପାରିଥିଲେ —
“Prepaid” କେବଳ ଏକ ସିମ୍ କାର୍ଡ ପାଇଁ ହୋଇପାରେ… କିନ୍ତୁ ବାପାଙ୍କ ଭଲପାଇବା କେବେ ବି ପ୍ରି-ପେଡ୍ ନୁହେଁ । ବାପାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଅସୀମ — ଏବଂ ଦୁନିଆର କୌଣସି ବି ମୁଦ୍ରା ତାହା ପରିଶୋଧ କରିପାରିବ ନାହିଁ ।

​ଶିକ୍ଷା: ଆପଣ ଦୁନିଆରେ ଯେତେ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତୁ ନା କାହିଁକି, ଯେତେ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରନ୍ତୁ ନା କାହିଁକି… ଯେଉଁ ପିତାମାତା ଦିନେ ଆପଣଙ୍କ ଲୁଗା ବଦଳାଉଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଶେଷ ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ମୁହଁ ବୁଲାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ । ​କୌଣସି ସଂସ୍ଥା ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟିକ୍ରିୟା କରିପାରେ । କିନ୍ତୁ ଆଖିର ଲୁହ… ତାହା ବାହାରୁ କିଣାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ।
ସେହି ଲୁହ କେବଳ ରକ୍ତର ସମ୍ପର୍କରୁ ହିଁ ଆସିବା ଉଚିତ୍ ।